Home Biology Human Digestive System in odia || odia science notes

Human Digestive System in odia || odia science notes

0
402

Human Digestive System in odia || odia science notes

 

  • ଏହା ଶରୀରକୁ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଏବଂ ମୌଳିକ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱରେ ପରିଣତ କରିବା ପାଇଁ ଏକତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କର ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀ |
  • ଖାଦ୍ୟ ଶରୀରର ଏକ ଲମ୍ବା ଟ୍ୟୁବ୍ ଦେଇ ଯାଇଥାଏ ଯାହା ଆଲାଇମେଣ୍ଟାରୀ କେନାଲ କିମ୍ବା ପେଟର ପାକସ୍ଥଳୀ (GI ଟ୍ରାକ୍ଟ) ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା |
  • ଆଲାଇମେଣ୍ଟାରୀ କେନାଲଟି ପାଟି ଗୁହାଳ, ଫାରିନକ୍ସ, ଏସୋଫାଗସ୍, ପେଟ, କ୍ଷୁଦ୍ର ଅନ୍ତନଳୀ ଏବଂ ବଡ଼ ଅନ୍ତନଳୀରେ ଗଠିତ |
    ପାଟିରୁ ମଳଦ୍ୱାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଷ୍ଟମ୍ ପ୍ରାୟ 30 ଫୁଟ (9 ମିଟର) ଲମ୍ବ ଅଟେ |
  • ଶରୀରକୁ ଶକ୍ତି ଏବଂ ପୁଷ୍ଟିକର ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ହଜମ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ 6 ଟି ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥାଏ: ଭୋଜନ, ଗୁପ୍ତ, ମିଶ୍ରଣ ଏବଂ ଗତି, ହଜମ, ଅବଶୋଷଣ, ନିର୍ଗମନ |
  • ପାକନଳୀ ପାଟିରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ମଳଦ୍ଵାରରେ । ଶେଷ ହୁଏ । ବୟଃପ୍ରାପ୍ତ (Adult) ବ୍ୟକ୍ତିରେ ଏହାର ଲମ୍ବ । ପାଖାପାଖୁ 6 ରୁ ୨ ମିଟର । ପାକନଳୀର ଗଠନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ
  • ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଏହାକୁ ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶରେ ଭାଗ । କରାଯାଇଛି, ଯଥା- ପାଟି (Mouth), ମୁଖଗହ୍ନର | (Buccal cavity), ଗ୍ରସନୀ (Pharynx), ନିଗଳ ବା । ଗ୍ରାସନଳୀ (Oesophagus), ପାକସ୍ଥଳୀ (Stomach), କ୍ଷୁଦ୍ରନ୍ତ୍ର (Small intestine), ବୃହଦନ୍ତ୍ର (Large intestine), ମଳାଶୟ (Rectum) ଓ ମଳଦ୍ଵାର (Anus) ପାକନଳୀ ଦେବାକୁ ଗୋଟିଏ ଲମ୍ବ ଟ୍ୟୁବପରି । ।
  • ଏହାର କାନ୍ଥ ବଳ ବା ଚକ୍ରାକୃତି ପେଶୀ (Circular muscles) ଓ ଲମ୍ବ ଭାବରେ ବିସ୍ତୃତ ବା ଅନୁଦୈର୍ଘ୍ୟ ପେଶୀ (Longitudinal muscles) ଦ୍ବାରା ଗଠିତ । ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରକାର ପେଶୀର ସଂକୋଚନ ଓ ଶିଥିଳନ (Contraction and Relaxation) ଫଳରେ ଖାଦ୍ୟମଣ୍ଡ ଗ୍ରସନୀରୁ ମଳଦ୍ଵାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇଥାଏ । ପାକନଳୀର ଏହି ଚଳନକୁ ପୁରସରଣ ବା ପେରିଷ୍ଟାଲସିସ୍ (Peristalsis) କୁହାଯାଏ।

human endocrine system

ହଜମ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ( Digestive system components) 

ପାଟି ( Mouth)

  • ପାଟି ହେଉଛି ପେଟର ପାକସ୍ଥଳୀର ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ଏବଂ ଅନେକ ଗଠନ ସହିତ ସଜ୍ଜିତ ହୋଇଛି ଯାହା ହଜମ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରେ | ଏଥି ମଧ୍ୟରେ ଲାଳ ଗ୍ରନ୍ଥି, ଦାନ୍ତ ଏବଂ ଜିଭ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ |
  • ଦାନ୍ତ ଖାଦ୍ୟକୁ ଛୋଟ ଛୋଟ ଖଣ୍ଡ କରି କାଟିଦିଏ, ଯାହା ଜିଭ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମାଂସପେଶୀ ଖାଦ୍ୟକୁ ଫାରିନକ୍ସ ଭିତରକୁ ଠେଲିବା ପୂର୍ବରୁ ଲାଳ ଦ୍ୱାରା ଆର୍ଦ୍ର ହୋଇଥାଏ |

ଦାନ୍ତ ( Teeth) 

  • ଦାନ୍ତ ଏକ ହାଡ ପରି ପଦାର୍ଥରେ ତିଆରି, ଯାହା ଡେଣ୍ଟିନ୍ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଶରୀରର ଏନାମେଲର କଠିନ ଟିସୁ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ |
    ବୟସ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦାନ୍ତ ସଂଖ୍ୟା ହେଉଛି 32 |
  • ଖାଦ୍ୟକୁ ଛୋଟ ଖଣ୍ଡରେ କାଟିବା ଏବଂ ଗ୍ରାଇଣ୍ଡ୍ କରିବା ପାଇଁ ଏହା ପରିକଳ୍ପନା କରାଯାଇଥିଲା |
  • ଇନସିସର୍ ଗୁଡିକ ହେଉଛି ସାମ୍ନାରେ ଥିବା ଦାନ୍ତ | ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ, ଖାଦ୍ୟ କାଟିବା ପାଇଁ ନିର୍ମିତ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟକୁ ଭିତରକୁ ଘୋଡାଇବା ପାଇଁ ଆକୃତି |
  • କଏନ୍ ଦାନ୍ତ ଆପଣଙ୍କ ପାଟିର କୋଣରେ ଅଛି | କାରଣ ସେମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଧରିବା ଏବଂ ଛିଣ୍ଡାଇବା ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ସେମାନଙ୍କର ମୂଳ ଲମ୍ବା |
  • ପ୍ରିମୋଲାର୍ସ ଆପଣଙ୍କ କାନାଇନ୍ ଦାନ୍ତ ପଛରେ ଅବସ୍ଥିତ | ପ୍ରେମୋଲାରଗୁଡିକର ଏକ ଫ୍ଲାଟ ଚୁଇଙ୍ଗ୍ ଭୂପୃଷ୍ଠ ଅଛି କାରଣ ସେଗୁଡ଼ିକ ଖାଦ୍ୟକୁ ଭାଙ୍ଗିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ |
  • ଆପଣଙ୍କ ପାଟିର ପଛ ଆଡକୁ ମୋଲାର ହେଉଛି ଶେଷ ଦାନ୍ତ | ମଲାରଗୁଡିକ ପ୍ରେମୋଲାର୍ ଠାରୁ ବହୁତ ବଡ ଏବଂ ବଡ଼, ଚାଟୁକାର ଚୁଇଙ୍ଗ୍ ପୃଷ୍ଠଗୁଡିକ ଅଛି କାରଣ ସେମାନଙ୍କର କାମ ହେଉଛି ଖାଦ୍ୟକୁ ଛୋଟ ଛୋଟ ଖଣ୍ଡରେ ଚୋବାଇବା ଏବଂ ଗ୍ରାଇଣ୍ଡ୍ କରିବା |

ଜିଭ ( Tongue) 

  • ଏହା ଏକ ମାଂସାଳୀ ଏବଂ ମାଂସପେଶୀ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଅଙ୍ଗ, ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରଥମ ପୃଷ୍ଠରେ ଥିବା ସ୍ୱାଦର ଗୁଣ୍ଡ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରଥମ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ସୂଚନା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ |
  • ଏହା ଖାଦ୍ୟକୁ ଗିଳିବା ପାଇଁ ପାଟିର ପଛ ଭାଗ ଆଡକୁ ଠେଲିବାରେ ମଧ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟ କରେ |
  • ଜିଭ୍ର ବାହାରେ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ରୁଗ୍ଣ ପପିଲା ରହିଥାଏ କାରଣ ଏହା ଜିଭ୍ର ମାଂସପେଶୀ ଦ୍ୱାରା ଗତି କରିଥାଏ |
  • ଜିଭ ପୃଷ୍ଠରେ ଥିବା ସ୍ୱାଦ ବଡି ଖାଦ୍ୟରେ ସ୍ୱାଦ ଅଣୁଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରେ ଏବଂ ମସ୍ତିଷ୍କକୁ ସ୍ୱାଦ ସୂଚନା ପଠାଇବା ପାଇଁ ଜିଭରେ ଥିବା ସ୍ନାୟୁ ସହିତ ସଂଯୋଗ ହୁଏ |

ଲାଳ ଗ୍ରନ୍ଥି (Salivary Glands) 

ଏହା ଲାଲ୍ ନାମକ ଏକ ଜଳୀୟ ସ୍ରୋତ ସୃଷ୍ଟି କରେ | ଏହା ଖାଦ୍ୟକୁ ଆର୍ଦ୍ର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ କାର୍ବୋହାଇଡ୍ରେଟ୍ ହଜମ ଆରମ୍ଭ କରେ | ଶରୀର ପାଟି, ଫାରିନକ୍ସ ଏବଂ ଏସୋଫ୍ୟାଗସ୍ ଦେଇ ଗଲାବେଳେ ଖାଦ୍ୟକୁ ତେଲ କରିବା ପାଇଁ ଲାଳ ବ୍ୟବହାର କରେ |

ଫାରିନକ୍ସ (ଗଳା) (Pharynx (throat))

ଏହା ପାଟିର ପଛ ପାଶ୍ୱର୍ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ଏକ ଫନେଲ ଆକୃତିର ଟ୍ୟୁବ୍ | ଏହା ପାଟିରୁ ଚୋପା ଖାଦ୍ୟକୁ ଏସୋଫ୍ୟାଗସକୁ ପଠାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ | ନାକ ଗୁହାଳରୁ ବାୟୁ ଫାରିନକ୍ସ ଦେଇ ଗଳା ଏବଂ ଶେଷରେ ଫୁସଫୁସକୁ ଯାଏ |

ଏସୋଫାଗସ୍ (Esophagus)

  • ଏସୋଫ୍ୟାଗସ୍ ଏକ ଲମ୍ବା, ପତଳା ଏବଂ ମାଂସପେଶୀ ଟ୍ୟୁବ୍ ଯାହା ଫାରିନକ୍ସ (ଗଳା) କୁ ପେଟ ସହିତ ସଂଯୋଗ କରେ |
  • ଏହା ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ ଯାହା ପେଟରେ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଫାରିନକ୍ସରେ ଗିଳି ଯାଇଥିଲା |
  • ଏହା ପ୍ରାୟ 9-10 ଇଞ୍ଚ (25 ସେଣ୍ଟିମିଟର) ଲମ୍ବା ଏବଂ ଆରାମ ସମୟରେ ଏକ ଇଞ୍ଚରୁ କମ୍ (2 ସେଣ୍ଟିମିଟର) |
  • ଏସୋଫାଗସ୍ ର ନିମ୍ନ ଭାଗରେ ଏକ ମାଂସପେଶୀ ରିଙ୍ଗ ଅଛି ଯାହାକୁ ଲୋୟର ଏସୋଫେଜାଲ୍ ସ୍ପିଙ୍କ୍ଟର୍ ବା କାର୍ଡିଆକ୍ ସ୍ପିଙ୍କ୍ଟର୍ କୁହାଯାଏ 
  • ଏହା ଏସୋଫାଗସ୍ ର ଶେଷକୁ ବନ୍ଦ କରିବା ପାଇଁ ଏବଂ ପେଟରେ ଖାଦ୍ୟ ଫାଶ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ |

ପେଟ( Stomach)

  • ଏହା ଶରୀରର ମୁଖ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଭଣ୍ଡାର ଟାଙ୍କି ଅଟେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଶରୀରକୁ ବଡ଼ ଖାଦ୍ୟ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ହଜମ କରିବାକୁ ସମୟ ମିଳିଥାଏ |
  • ଏହା ଏକ ମାଂସପେଶୀ ଥଳି ଯାହା ପେଟର ଗୁମ୍ଫାର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଡାଏଫ୍ରାଗମ୍ ଠାରୁ କମ୍ ଅଟେ
  • ଏଥିରେ ହାଇଡ୍ରୋକ୍ଲୋରିକ୍ ​​ଏସିଡ୍ (HCL) ଏବଂ ହଜମକାରୀ ଏନଜାଇମ୍ ମଧ୍ୟ ରହିଥାଏ ଯାହା ପାଟିରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ହଜମ ଜାରି ରଖେ |
  • ପେଟର ଭିତର ସ୍ତର କୁଣ୍ଡଳୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଯାହା ରୁଗା (କିମ୍ବା ଗ୍ୟାଷ୍ଟ୍ରିକ୍ ଫୋଲ୍ଡ) ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା | ବଡ଼ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଏବଂ ଖାଦ୍ୟକୁ ଧରିବା ଏବଂ ଚଳାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ରୁଗା ଉଭୟ ପେଟକୁ ବିସ୍ତାର କରିବାକୁ ହଜମ ସମୟରେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତି |

କ୍ଷୁଦ୍ର ଅନ୍ତନଳୀ (Small Intestine) 

  • ଏହା ଏକ ଲମ୍ବା, ପତଳା ଟ୍ୟୁବ୍ ପ୍ରାୟ 1 ଇଞ୍ଚ ବ୍ୟାସ ଏବଂ ପ୍ରାୟ 10 ଫୁଟ ଲମ୍ବ ଯାହା ତଳ ପେଟର ପାକସ୍ଥଳୀର ଏକ ଅଂଶ |
  • ଏହା ପେଟଠାରୁ କମ୍ ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ପେଟର ଗୁମ୍ଫାରେ ଅଧିକାଂଶ ସ୍ଥାନ ନେଇଥାଏ |
    ଡୁଏଡେନମ୍, ଜେଜୁନମ୍ ଏବଂ ଇଲିୟମ୍ ହେଉଛି କ୍ଷୁଦ୍ର ଅନ୍ତନଳୀରେ ତିନୋଟି ପ୍ରମୁଖ ଅଞ୍ଚଳ |

ଯକୃତ (Liver)

  • ଏହା ହଜମ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପ୍ରାୟ ଏକ ତ୍ରିକୋଣୀୟ ଆନୁଷଙ୍ଗିକ ଅଙ୍ଗ ଯାହା ପେଟର ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ, କେବଳ ଡାଇଫ୍ରାଗମ୍ ଠାରୁ କମ୍ ଏବଂ କ୍ଷୁଦ୍ର ଅନ୍ତନଳୀଠାରୁ ଉନ୍ନତ ଅଟେ |
  • ପ୍ରାୟ 3 ପାଉଣ୍ଡ (1.36 କିଲୋଗ୍ରାମ) ଓଜନର ଯକୃତ ହେଉଛି ଶରୀରର ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ଅଙ୍ଗ |
    ଏହା ହଜମ, ମେଟାବୋଲିଜିମ୍, ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଶରୀର ମଧ୍ୟରେ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ସଂରକ୍ଷଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ |

ଗାଲ୍ ବ୍ଲାଡଡର୍ (Gallbladder)

ଏହା ଏକ ଛୋଟ, ମୋତି ଆକୃତିର ଅଙ୍ଗ ଯାହା ଯକୃତର ଠିକ୍ ପଛରେ ଅବସ୍ଥିତ | ଏହା କ୍ଷୁଦ୍ର ଅନ୍ତନଳୀରୁ ଅତିରିକ୍ତ ପିତ୍ତଳ ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ପୁନ y ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ଯାହା ଦ୍ it ାରା ଏହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଖାଦ୍ୟ ହଜମ ପାଇଁ ପୁନ used ବ୍ୟବହାର ହୋଇପାରିବ |

ଅଗ୍ନାଶୟ (Pancreas)

  • ଏହା ଉପର ପେଟର ଏକ ଗ୍ଲାଣ୍ଡୁଲାର୍ ଅଙ୍ଗ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ଏହା ଗୋଟିଏରେ ଦୁଇଟି ଗ୍ରନ୍ଥି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ: ଏକ ହଜମକାରୀ ଏକ୍ସୋକ୍ରାଇନ୍ ଗ୍ରନ୍ଥି ଏବଂ ଏକ ହରମୋନ୍ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ଏଣ୍ଡୋକ୍ରାଇନ୍ ଗ୍ରନ୍ଥି |
  • ଏହା ଏକ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ, 6-ଇଞ୍ଚ ଲମ୍ବା ଗ୍ରନ୍ଥି ଯାହା ପେଟର ଗୁମ୍ଫାର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପେଟଠାରୁ କମ୍ ଏବଂ କମ୍ ଅଟେ |
  • ଅଗ୍ନାଶୟର ମୁଣ୍ଡ, ଯାହା ଡୁଏଡେନମ୍ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ, ଅଙ୍ଗର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଶସ୍ତ ଏବଂ ମଧ୍ୟମା ଅଞ୍ଚଳ |
  • ଅଗ୍ନାଶୟର ଲାଞ୍ଜ ଶରୀରରୁ କଫ ନିକଟରେ ଥିବା ପେଟର ଗୁହାଳର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଏକ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ, ଟେପରଡ୍ ଅଞ୍ଚଳ ଭାବରେ ବିସ୍ତାର ହୁଏ |
  • ଅଗ୍ନାଶୟ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ଗ୍ଲାଣ୍ଡୁଲାର୍ ଟିସୁ ଏହାକୁ ଏକ ଖାଲି, ଖଣ୍ଡିଆ ଗଠନ ଦେଇଥାଏ |

ବଡ଼ ଅନ୍ତନଳୀ ( Large Intestine ) 

  • ଏହା ପେଟର ପାକସ୍ଥଳୀର ଅନ୍ତିମ ବିଭାଗ ଅଟେ |
  • ଏହା ଏକ ଲମ୍ବା, ମୋଟା ଟ୍ୟୁବ୍ ପ୍ରାୟ 2 ½ ଇଞ୍ଚ ବ୍ୟାସ ଏବଂ ପ୍ରାୟ 5 ଫୁଟ ଲମ୍ବ |
  • ଏହା ପେଟଠାରୁ କମ୍ ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ କ୍ଷୁଦ୍ର ଅନ୍ତନଳୀର ଉପର ଏବଂ ପାର୍ଶ୍ୱବର୍ତ୍ତୀ ସୀମାକୁ ଘୋଡାଇ ରଖେ |
  • ହଜମ ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟକୁ କଠିନ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁରେ ପରିଣତ କରିବା ସମୟରେ ଏହା ଜଳ ଏବଂ ଭିଟାମିନ୍ ଅବଶୋଷଣ କରିଥାଏ ଏବଂ ଆନାଲ୍ କେନାଲ ମାଧ୍ୟମରେ ଶରୀରରୁ ବାହାରିଥାଏ |

[su_button url=”https://digitalodishaedu.com/human-digestive-system-odisha-exam/” target=”blank” style=”stroked” background=”#893c0d” icon=”icon: file-pdf-o”]ଏଠାରେ କ୍ଲିକ କରି ଇଂରାଜୀ  ପଢନ୍ତୁ [/su_button]

ଏଠାରେ କ୍ଲିକ କରି ସେଲ ଓ ତାର ସାରାଂଚନା ବିଷୟରେ ପଢନ୍ତୁ 

NO COMMENTS

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here