Home Odia Grammar Odia Grammar Samasa & Its Type ( ଓଡ଼ିଆ ଗ୍ରାମାର ସମାସ)

Odia Grammar Samasa & Its Type ( ଓଡ଼ିଆ ଗ୍ରାମାର ସମାସ)

0
567

Odia Grammar Samasa & Its Type ( ଓଡ଼ିଆ ଗ୍ରାମାର ସମାସ)

ଓଡିଶା ସରକାରୀ ଏକ୍ଜାମ ପୋର୍ଟାଲ ରେ ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ ଏଠି ଆମେ ଓଡ଼ିଆ ଗ୍ରାମର ( odia grammar) ବିଷୟରେ ଡିସ୍କସ କରିଛୁ | ଓଡ଼ିଆ ଗ୍ରାମାର ସମାସ ଓ ତାର ପ୍ରକାର (Odia Grammar samasa) ,Odia Grammar samasa ଆପଣଙ୍କ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ବହୁତ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ | ଯଦି ଆପଣ ମାନେ ଓଡିଶା ପ୍ରତିଯୋଗୀ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ତିଆରି କରୁଛନ୍ତି ଓଡ଼ିଆ ଗ୍ରାମାର ( odia grammar samasa) ଟୋପିକ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ବହୁତ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ| ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରତିଯୋଗୀ ପରୀକ୍ଷା CT, BED, OTET, OSSTET, CTET, OAS, ASO, OPSC, OSSC, OSSSC , RI , AMIN, ODISHA FOREST GUARD ଏସବୁ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ | ପ୍ରତିଦିନ ଏହି ୱେବସାଇଟ କୁ ଭିଜିଟ କରନ୍ତୁ | 

odia Grammar Samasa ( ଓଡ଼ିଆ ଗ୍ରାମାର ସମାସ)

ପରସ୍ପର ସଂପର୍କ (ସମ୍ୱନ୍ଧ) ଥିବା ଦୁଇ ବା ତତୋଽଧିକ ପଦକୁ ଏକପଦରେ ପରିଣତ କରି ସଂକ୍ଷେପରେ ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ‘ସମାସ’ (Samas) କୁହାଯାଏ ।

ପଦମାନଙ୍କର ମିଳନରେ ଯେଉଁପଦ ଗଢାଯାଏ ଅର୍ଥାତ ସମାସ-ନିଷ୍ପନ୍ନ ପଦକୁ ‘ସମସ୍ତପଦ’ (Samastapada) କୁହାଯାଏ । ଯେଉଁ ଯେଉଁ ପଦଗୁଡିକୁ ନେଇ ସମସ୍ତପଦ ଗଠିତ ହୁଏ ସେ ସବୁକୁ ‘ସମସ୍ୟାମାନପଦ’ (Samasyamanapada) କୁହାଯାଏ । ଯେଉଁ ବାକ୍ୟ ବା ବାକ୍ୟାଂଶରେ ଆମେ ସମାସ ପକ୍ରିୟା କରିଥାଉ ତାହାକୁ ‘ସମସ୍ୟାବାକ୍ୟ’ (Samasyabakya) ବା ବ୍ୟାସବାକ୍ୟ (Byasabakya) କହନ୍ତି । ଏହାକୁ ‘ବିଗ୍ରହବାକ୍ୟ‌’ (Bigrahabakya) ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ‘ସମସ୍ତ’ ପଦାନ୍ତର୍ଗତ ପଦମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ଆବଶ୍ୟକସ୍ଥଳେ ସନ୍ଧି କରିବା ବିଧେୟ । ବ୍ୟାସବାକ୍ୟଦ୍ୱାରା ସମାସ-ନିଷ୍ପନ୍ନ ପଦର ( ସମସ୍ତପଦ ) ଅର୍ଥ ସ୍ପଷ୍ଟିକୃତ ହୋଇଥାଏ । ମନେରଖିବାକୁ ହେବ ଯେ ସମାସ ବିଧି ଅର୍ଥଶ୍ରୟୀ; ଅର୍ଥକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥାଏ । ଅର୍ଥକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟକରି ବିଭିନ୍ନ ସମାସ ହୋଇଥାଏ ।

ଉଦାହରଣ –

ନଦୀର ଜଳ – ବ୍ୟାସବାକ୍ୟ

ନଦୀଜଳ – ସମସ୍ତ ପଦ
‘ନଦୀ’ ‘ଜଳ’ – ଦୁଇଟି ସମସ୍ୟାମାନପଦ

ବ୍ୟାସ ବାକ୍ୟ :

ଯେଉଁ ଵାକ୍ୟାଂଶ ଦ୍ୱାରା ଆମ୍ଭେ ସମାସ ପ୍ରକ୍ରିୟା କରିଥାଉ ତାକୁ ସମାସ ବାକ୍ୟ ବା ବ୍ୟାସ ବାକ୍ୟ କହିଥାଉ |

ସମସ୍ତ ପଦ = ସମାସ ନିଷ୍ପନ ପଦ କୁ ସମସ୍ତ ପଦ କହନ୍ତି |


ସମାସ ର ପ୍ରକାର –

1. ଅଵ୍ୟୟୀଭାବ ସମାସ

2. ତତ୍ପୁରୁଷ ସମାସ

3. କର୍ମଧାରୟ ସମାସ

4. ଦ୍ବିଗୁ ସମାସ

5. ଦ୍ଵନ୍ଦ ସମାସ

6. ବହୁବ୍ରିହି ସମାସ

1. ଅଵ୍ୟୟୀଭାବ ସମାସ (Abyayvab Samas)

ଯେଉଁ ସମାସରେ ପୂର୍ବପଦ ଅବ୍ୟୟ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ସେହି ଅବ୍ୟୟର ଅର୍ଥ ପ୍ରଧାନ ହୁଏ; ତାହକୁ ଅବ୍ୟୟୀଭାବ ସମାସ କହନ୍ତି । ସାଧାରଣତଃ ଅବ୍ୟୟ ପୂର୍ବପଦ ହୁଏ ଓ ଅନ୍ୟପଦ ଉତ୍ତରପଦ ହୁଏ । ବୀପସା, (ବାରମ୍ୱାର) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ (ସୀମା), ଅଭାବ, ଯୋଗ୍ୟତା, ଆତିଶଯ୍ୟ, ସାମୀପ୍ୟ, ସାଦୃଶ୍ୟ, ପଶ୍ଚାତ, ପ୍ରଭୃତି ଅର୍ଥରେ ଅବ୍ୟୟୀଭାବ ସମାସ ହୋଇଥାଏ ।

ଯେଉଁ ସମାସ ର ପ୍ରଥମ ପଦ ପ୍ରଧାନ ହେଇଥାଏ ତାକୁ ଅଵ୍ୟୟୀଭାବ ସମାସ କହନ୍ତି |
ଟ୍ରିକ : ପ୍ରଥମ ପଦ ଛୋଟ – ପ୍ରଧାନ ବା ପ୍ରଥମ ପଦ ଉପସର୍ଗ ହେଇଥାନ୍ତି |

ଉଦାହରଣ – ପ୍ରତିଦିନ = ପ୍ରତି + ଦିନ

ଆଜନ୍ମ = ଆ + ଜନ୍ମ

ମହର୍ଷି = ମ + ହର୍ଷି

ପ୍ରତିକୂଳ = ପ୍ରତି + କୁଳ

ମନେରଖନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ ପଦ ବାରୁମ୍ବାର ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଵ୍ୟୟୀଭାବ ସମାସ ହେଇଥାଏ |

ଯଥା – ଦିନକୁ ଦିନ = ଦିନ + ଦିନ

ହାତକୁ ହାତ = ହାତ + ହାତ

ଯଥା –        ଭିକ୍ଷାର ଅଭାବ – ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ( ଅଭାବ ଅର୍ଥରେ )
ଜନର ଅଭାବ  – ନିର୍ଜନ
କ୍ଷଣକୁ କ୍ଷଣ  – ପ୍ରତିକ୍ଷଣ / ଅନୁକ୍ଷଣ
ରୂପର ଯୋଗ୍ୟ  – ଅନୁରୂପ

ତତ୍ପୁରୁଷ ସମାସ :

ଯେଉଁ ସମାସରେ ଦ୍ଵିତୀୟ ପଦ ପ୍ରଧାନ ହେଇଥାଏ ତଥା କାରକ ଲୁପ୍ତ ହେଇଯାଇଥାଏ ତାକୁ ତତ୍ପୁରୁଷ ସମାସ କହନ୍ତି |

ଟ୍ରିକ : ଦ୍ଵିତୀୟ ପଦ ପ୍ରଧାନ ରହିବ ଓ କାରକ ହଟିଯିବ

ଉଦାହରଣ : ରାଜା ଙ୍କ ପୁତ୍ର = ରାଜପୁତ୍ର

ଶିବ ଙ୍କ ଆଲୟ = ଶିଵାଲୟ

ପୁରୁଷ ରେ ଉତ୍ତମ = ପୁରୁଷୋତ୍ତମ

ପାପ ରୁ ମୁକ୍ତ = ପାପମୁକ୍ତ

ପୁଣି ତତ୍ପୁରୁଷ ସମାସ 6 ପ୍ରକାର ହେଇଥାନ୍ତି

1. କର୍ମ ତତ୍ପୁରୁଷ ( ” ଙ୍କ” ର ଲୋପ ପାଇଥାଏ)
2. କରଣ ତତ୍ପୁରୁଷ ( ” ରୁ” ର ଲୋପ ପାଇଥାଏ)
3. ସମ୍ପ୍ରଦାନ ତତ୍ପୁରୁଷ ( ” ପାଇଁ” ର ଲୋପ ହେଇଥାଏ)
4. ଅପାଦାନ ତତ୍ପୁରୁଷ ( “ରୁ” ର ଲୋପ ହେଇଥାଏ [ କୌଣସି ବସ୍ତୁ ଅଲଗା ହେଲେ] )
5. ସମ୍ୱନ୍ଧ ତତ୍ପୁରୁଷ ( ର , ରେ ର ଲୋପ ପାଇଥାଏ
6. ଅଧିକରଣ ତତ୍ପୁରୁଷ ( ରେ , ଉପରେ ପଦର ଲୋପ ପାଇଥାଏ )


[su_button url=”https://odishasarkariexam.in/odia-grammar-lokabani-%e0%ac%93%e0%ac%a1%e0%ac%bc%e0%ac%bf%e0%ac%86-%e0%ac%97%e0%ad%8d%e0%ac%b0%e0%ac%be%e0%ac%ae%e0%ac%be%e0%ac%b0-%e0%ac%b2%e0%ad%8b%e0%ac%95%e0%ac%ac%e0%ac%be%e0%ac%a3%e0%ad%80/” target=”blank” style=”stroked” background=”#260d89″ icon=”icon: file-pdf-o”]ଏଠାରେ କ୍ଲିକ କରି ଇଂରାଜୀରେ ପଢନ୍ତୁ [/su_button]


କର୍ମ ଧାରୟ ସମାସ :

ଯେଉଁ ସମାସ ର ଦ୍ଵିତୀୟ ପଦ ପ୍ରଧାନ ହେଇଥାଏ ତଥା ପ୍ରଥମ ପଦ ଓ ଦ୍ଵିତୀୟ ପଦ ରେ ଉପମାନ ଉପମେୟ ତଥା ବିଶେଷଣ ବିଶେଷ୍ୟ ର ସମ୍ୱନ୍ଧ ହେଇଥାଏ ତାକୁ କର୍ମ ଧାରୟ ସମାସ କହନ୍ତି |

ଟ୍ରିକ : 1. ପ୍ରଥମ ପଦ ବିଶେଷଣ ହେଇଥାଏ

2. ଦ୍ଵିତୀୟ ପଦ ର ସବୁବେଳେ ତୁଳନା ହେଇଥାଏ

ଉଦାହରଣ : ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ ଚନ୍ଦ୍ର = ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ର

ଯେ ରୁଦ୍ର ସେ ସୁନ୍ଦର = ରୁଦ୍ରସୁନ୍ଦର

ଦ୍ୱିଗୁ ସମାସ –

ସଂଖ୍ୟାବାଚକ ଶବ୍ଦ ପୂର୍ବରେ ଥାଇ ‘ସମସ୍ତପଦ’ ଟି ସମଷ୍ଟି ବା ସମାହାର ବୁଝାଇଲେ ତାହାକୁ ଦ୍ୱିଗୁସମାସ କହନ୍ତି । ଏଙି ସମାସର ‘ସମସ୍ତପଦ’ ରେ ସ୍ଥଳ ବିଶେଷରେ ’ଆକାର’ ‘ଇକାର’ ପ୍ରଭୃତି ଯୋଗ ହୋଇଥାଏ । ଏଥିରେ ସଂଖ୍ୟାବାଚକ ବିଶେଷଣ ପୂର୍ବପଦ ହୋଇ ସମାହାର ଅର୍ଥରେ ବିଶେଷ୍ୟପଦ (ଉତ୍ତରପଦ) ସହ ସମାସ କରାଯାଏ । ଯେଉଁ ସମାସ ର ପ୍ରଥମ ପଦ ସଂଖ୍ୟାବାଚକ ହେଇଥାଏ ତାକୁ ଦ୍ୱିଗୁ ସମାସ କୁହାଯାଏ
ଟ୍ରିକ : ସଂଖ୍ୟାବାଚକ ଶବ୍ଦ ର ପ୍ରୟୋଗ

ଉଦାହରଣ : ସପ୍ତଋଷିଙ୍କ ସମାହାର = ସପ୍ତର୍ଷି

ପଞ୍ଚବଟ ର ସମାହାର = ପଞ୍ଚବଟୀ

ତିନି କୋଣ ର ସମାହାର = ତ୍ରିକୋଣ

ତିନି ଭୁବନର ସମାହାର  – ତ୍ରିଭୁବନ (Tribhubana)(ତ୍ରି – ତିନି)
ତିନି ଫଳର ସମଷ୍ଟି  – ତ୍ରିଫଳା 
ତିନି ଲୋକର ସମାହାର ତ୍ରିଲୋକ/ତ୍ରିଲୋକୀ
ପଞ୍ଚ ବଟର ସମାହାର ପଞ୍ଚବଟୀ

ସେହିପରି : ତ୍ରିବେଣୀ (Tribeni), ତ୍ରିକୁଟ (Trikuta), ଚଉପଦୀ (choupadi), ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିୟ (panchendriya),ତିନିପୁର (tinipura), ସାତସମୁଦ୍ର (satasamudra), ପ଼ଞ୍ଚପାଣ୍ଡବ (panchapandaba), ବାଇଶିପାହାଚ(baisipahacha), ଅଷ୍ଟରନ୍ (astarana), ଚାରିଦ୍ୱାର(charidwara), ସପ୍ତାହ (saptaha), ଶତାବ୍ଦୀ (satapdi),ସହସ୍ରାବ୍ଦୀ (sahasradi).


ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସମାସ :

ଯେଉଁ ସମାସର ଦୁଇ ବା ତହିଁରୁ ଅଧିକ ପଦ ମିଳି ଏଖପଦ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସମସ୍ୟାମାନ ପଦର ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ରହେ, ତାହାକୁ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସମାସ କହନ୍ତି । ଉକ୍ତ ସମାସର ବିଗ୍ରହ ବାକ୍ୟରେ ‘ଓ’ ’ଏବଂ’ ପ୍ରଭୃତି ସଂଯୋଜକ ଅବ୍ୟୟର ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥାଏ ।

ଯଥା –       ଧନ ଓ ଜୀବନ – ଧନଜୀବନ
କୀଟ ଓ ପତଙ୍ଗ – କୀଟପତଙ୍ଗ
ତରୁ ଓ ତୃଣ –    ତରୁତୃଣ
ଘର ଓ ଦ୍ୱାର – ଘରଦ୍ୱାର
କ୍ଷୀରୀ / ଖିରି ଓ ପିଠା  – କ୍ଷୀରିପିଠା
ଡାଲି ଓ ଭାତ  – ଡାଲିଭାତ

ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସମାସରେ ଉଭୟ ପଦ ପ୍ରଧାନ ହେଇଥାନ୍ତି | ଯେଉଁ ସମାସ କୁ ବିଗ୍ରହ କଲା ସମୟରେ ” ଓ , ଏବଂ, ଅଥବା , ଅବା , କିମ୍ବା” ଏସବୁ ପଦ ଲାଗିଥାଏ ତାକୁ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସମାସ କୁହାଯାଏ |
ଟ୍ରିକ : ସବୁବେଳେ ଉଭୟ ପଦ ଦୁହିଁ ଙ୍କର ଓଲଟା ହେଇଥାନ୍ତି |

ଉଦାହରଣ : ପାପ ଓ ପୁଣ୍ୟ = ପାପପୁଣ୍ୟ

ଧନ ଓ ଜୀବନ = ଧନଜୀବନ


[su_button url=”https://odishasarkariexam.in/odia-grammar-rudhi-with-400-example/” target=”blank” style=”stroked” background=”#7f3a06″ color=”#ffffff” size=”5″ icon=”icon: hand-o-right”]ଓଡ଼ିଆ ଗ୍ରାମାର ପଦ ବିଷୟରେ ପଢିବା ପାଇଁ ଏଠି କ୍ଲିକ କରନ୍ତୁ [/su_button]


ବହୁବ୍ରିହୀ ସମାସ :

ଏହି ସମାସ ରେ କୌଣସି ପଦ ପ୍ରଧାନ ହେଇନଥାନ୍ତି | ଦୁଇ ପଦ ମିଶି କୌଣସି ତୃତୀୟ ପଦ କୁ ସଂକେତ କରିଥାନ୍ତି |

ଟ୍ରିକ : ବିଗ୍ରହ କଲେ ତୃତୀୟ ଅର୍ଥ ବାହାରି ଥାଏ |

ଉଦାହରଣ : ଚକ୍ର ପାଣିରେ ଯାହାର = ଚକ୍ରପାଣି

ଓଟର ମୁହଁ ପରି ମୁହଁ ଯାହାର – ଓଟମୁହାଁ


ଯଦି ଆପଣ ମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଭିଡ଼ିଓ କ୍ଲାସ ନେବା ପାଇଁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ଆମର ୟୁଟୁବ ଚେନାଲ କୁ ତଳେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଲିଙ୍କ ରେ କ୍ଲିକ କରି ସବସକ୍ରାଇବ କରନ୍ତୁ |

[su_button url=”https://www.youtube.com/channel/UClLQ3gXoCypuxpiuo6fmWlA?view_as=subscriber” target=”blank” style=”stroked” background=”#1c067f” color=”#ffffff” size=”5″ icon=”icon: youtube”]ଶବସକ୍ରାଇବ କରିବା ପାଇଁ ଏଠି କ୍ଲିକ କରନ୍ତୁ [/su_button]


[su_button url=”https://t.me/odishasarakariexam” target=”blank” style=”stroked” background=”#69046a” color=”#ffffff” size=”5″ icon=”icon: paper-plane-o”]ଏଠାରେ କ୍ଲିକ କରି ଆମର ଟେଲିଗ୍ରାମ ଚେନାଲ କୁ JOIN କରନ୍ତୁ [/su_button]


ଯଦି ପୋଷ୍ଟ ଟି ଭଲ ଲାଗେ ନିଜ ସାଙ୍ଗ ମାନଙ୍କ ସହ ଫେସବୁକ , ଇନ୍ଷ୍ଟଗ୍ରାମ , ଟେଲିଗ୍ରାମ , WHATSAPP ମାଧ୍ୟମରେ ନିଶ୍ଚୟ ସେୟାର କରନ୍ତୁ ଓ 5 ଷ୍ଟାର ରେଟିଙ୍ଗ କରନ୍ତୁ | ଧନ୍ୟବାଦ| 

odia grammar book buy here

NO COMMENTS

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here