Home Biology THE CELL and ITS STRUCTURE || ସେଲ୍ ଏବଂ ଏହାର ସଂରଚନା I Science...

THE CELL and ITS STRUCTURE || ସେଲ୍ ଏବଂ ଏହାର ସଂରଚନା I Science notes odia

0
209

THE CELL and ITS STRUCTURE || ସେଲ୍ ଏବଂ ଏହାର ସଂରଚନା I Science notes odia 

ନମସ୍କାର ଦସ୍ତୋ || ଓଡିଶା ସରକାରୀ ଏକ୍ଜାମ ( odisha sarkari exam ) ୱେବସାଇଟ ରେ ସ୍ୱାଗତ || ଆଜିର ପୋଷ୍ଟ ରେ ଆମେ ଓଡ଼ିଆ ବିଜ୍ଞାନ ନୋଟ୍ସ (Science notes odia ) THE CELL and ITS STRUCTURE || ସେଲ୍ ଏବଂ ଏହାର ସଂରଚନା ଉପରେ ଡିସ୍କସ କରିଛୁ ଯାହା ଆପଣଙ୍କୁ ବହୁତ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ | 

Cell Invention History 

  • 1665: ରୋବର୍ଟ ହୁକ୍ ମାଇକ୍ରୋସ୍କୋପ୍ ତଳେ କର୍କକୁ ଦେଖନ୍ତି | ସେ ଦେଖୁଥିବା ଚାମ୍ବରଗୁଡ଼ିକୁ ଡାକନ୍ତି |
  • 1665 – 75: ଆଣ୍ଟୋନ୍ ଭାନ୍ ଲିଉଭେନହୋକ୍, ମାଇକ୍ରୋସ୍କୋପ୍ ଉଦ୍ଭାବନ ପାଇଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଭୁଲ୍ ଭାବରେ କ୍ରେଡିଟ୍ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ (ପ୍ରକୃତରେ, ସେ ଏହାକୁ ତିଆରି କରିବାରେ ଏବଂ ବ୍ୟବହାର କରିବାରେ ଭଲ ଥିଲେ, ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଏହାର ମାନକ ହୋଇଗଲା, ଏବଂ ଇତିହାସ ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଶ୍ରେୟ ଦେଇଛି | ମାଇକ୍ରୋସ୍କୋପ୍ର ଉଦ୍ଭାବକ), ପୋଖରୀ ପାଣିରେ ବାସ କରୁଥିବା ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରନ୍ତି (ଯେପରି ଆପଣ ଲ୍ୟାବରେ କରିଥିଲେ) | ସେ ସେମାନଙ୍କୁ “ପଶୁପକ୍ଷୀ” ବୋଲି ଡାକନ୍ତି |
  • ଜର୍ମାନ  ବୈଜ୍ଞାନିକ ଶ୍ଲାଇଡେନ୍ ଏବଂ ଶାୱାନ୍ ଅନେକ ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କ ଅନୁସନ୍ଧାନକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କଲେ ଏବଂ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ନେଲେ ଯେ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଜୀବକୋଷରେ ତିଆରି | ଏହା ଜୀବବିଜ୍ଞାନର ସେଲ୍ ଥିଓରିର ଆଧାର ଅଟେ |

All organisms are composed of cells ( ସମସ୍ତ ଜୀବ କୋଷରେ ଗଠିତ)

କୋଷଟି ହେଉଛି ଜୀବନର ଗଠନମୂଳକ ଏକକ – କୋଷଠାରୁ ଛୋଟ ୟୁନିଟ୍ ଜୀବନ୍ତ ନୁହେଁ |
ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ କୋଷଗୁଡ଼ିକର ବିଭାଜନ ଦ୍ୱାରା କୋଷଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ |
ସେଲଗୁଡ଼ିକ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର, ଇଉକାରିଓଟିକ୍, ଯେଉଁଥିରେ ଏକ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ଥାଏ, ଏବଂ ପ୍ରୋକାରିଓଟିକ୍, ଯାହା ନଥାଏ | ପ୍ରୋକାରିଓଟ୍ ଗୁଡିକ ଏକକ କୋଷ ବିଶିଷ୍ଟ ଜୀବ, ଯେତେବେଳେ ଇଉକାରିଓଟ୍ ଏକକ-କକ୍ଷ କିମ୍ବା ହୋଇପାରେ |

ପଶୁ ଏବଂ ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷ( Animal and Plant cells)

ପଶୁ କୋଷ (Animal)

  • ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମ୍ୟୁଟିକେଲୁଲାର୍ | ମାନବ ଶରୀରରେ ଟ୍ରିଲିୟନ୍ କୋଷ ରହିଥାଏ |
  • ସମସ୍ତ ପଶୁ କୋଷଗୁଡ଼ିକ ଇଉକାରିଓଟିକ୍, ସେଗୁଡିକ କୋଷର ମେମ୍ବ୍ରେନ୍ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ରହିଛନ୍ତି ଏବଂ କକ୍ଷର କାନ୍ଥ ନାହିଁ |
  • ପଶୁ କୋଷଗୁଡ଼ିକର ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ସେଣ୍ଟ୍ରିଓଲ୍, ସିଲିଆ ଏବଂ ଫ୍ଲାଗେଲା, ଏଣ୍ଡୋପ୍ଲାଜାମିକ୍ ରେଟିକୁଲମ୍, ଗୋଲ୍ଗୀ ଉପକରଣ, ଲାଇସୋସୋମ୍, ମାଇକ୍ରୋଫିଲାମେଣ୍ଟସ୍, ମାଇକ୍ରୋଟ୍ୟୁବୁଲ୍ସ, ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆ, ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍, ପେରୋକ୍ସିସୋମ, ପ୍ଲାଜମା ମେମ୍ବ୍ରେନ୍ ଏବଂ ରାଇବୋସୋମ୍ |
  • ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର କୋଷ ପ୍ରକାର ଅଛି, ବୟସ୍କ ମାନବ ଶରୀରରେ ପ୍ରାୟ 210 ଭିନ୍ନ କୋଷ ପ୍ରକାର |

ଉଦ୍ଭିଦ କକ୍ଷ ( Plant cells ) 

  • ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷ ହେଉଛି ଇଉକାରିଓଟିକ୍ କୋଷ, ସେଗୁଡ଼ିକ ମେମ୍ବ୍ରେନ୍ ବନ୍ଧା ଅର୍ଗାନେଲ୍ | ସେଗୁଡିକ ଏକ କଠିନ କୋଠରୀ କାନ୍ଥ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ରହିଛି |
  • ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷଗୁଡ଼ିକ ଇଉକାରିଓଟିକ୍ ହେବାରେ ପଶୁ କୋଷ ସହିତ ସମାନ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସମାନ କୋଷ ଅର୍ଗାନେଲ୍ ଥାଏ |
    ସାଧାରଣତ ,, ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷଗୁଡ଼ିକ ପଶୁ କୋଷଠାରୁ ବଡ଼ ଏବଂ ପ୍ରାୟତ ଆକାରରେ ସମାନ ଏବଂ ଆୟତାକାର କିମ୍ବା କ୍ୟୁବ୍ ଆକୃତିର |
    ଉଦ୍ଭିଦ କକ୍ଷରେ କିଛି ପୃଥକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ରହିଥାଏ ଯେପରି ଏକ କୋଷ କାନ୍ଥ, ବଡ଼ ଭାକ୍ୟୁଲ୍ ଏବଂ ପ୍ଲାଷ୍ଟିଡ୍ |

ଏକ ସେଲର ଗଠନ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ (Structure and Functions of a cell )

biology notes odia

  • ସେଲ୍ ମେମ୍ବ୍ରେନ୍ (Cell membrane ) ଏହା ହେଉଛି କୋଷର ବାହ୍ୟ ଲାଇନ୍ ଯାହା ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ କୋଷ ଅର୍ଗାନେଲ୍କୁ ଆବଦ୍ଧ କରିଥାଏ | ସେଲ୍ ମେମ୍ବ୍ରେନ୍ ମଧ୍ୟ ପ୍ଲାଜମା ମେମ୍ବ୍ରେନ୍ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା | ଏହା କେବଳ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଣୁଗୁଡ଼ିକୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଥାଏ |
  • ସେଲ ୱାଲ (Cell wall)  କୋଷ କାନ୍ଥ ହେଉଛି ଏକ କଠିନ ସ୍ତର ଯାହା ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷଗୁଡ଼ିକୁ ଘେରିଥାଏ | ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷର କାନ୍ଥଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତ cell ସେଲୁଲୋଜରେ ଗଠିତ | ଏହା କୋଷ ମେମ୍ବ୍ରେନ୍ ବାହାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଯାହାର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ଦୃ id ତା, ଶକ୍ତି, ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଚାପ ଏବଂ ସଂକ୍ରମଣରୁ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଗାଇବା |
  • ସାଇଟୋପ୍ଲାଜମ୍ (Cytoplasm) ଏହା ହେଉଛି ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଯାହା କୋଷକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରେ | ସମସ୍ତ କୋଷ ଅର୍ଗାନେଲଗୁଡିକ ସାଇଟୋପ୍ଲାଜରେ ସ୍ଥଗିତ | ସାଇଟୋପ୍ଲାଜମ୍ କୋଷଗୁଡ଼ିକର ଓସୋମୋଟିକ୍ ଏକାଗ୍ରତା ବଜାୟ ରଖେ ଏବଂ ଫାଟିଯିବା କିମ୍ବା ସଙ୍କୋଚନରୁ ରକ୍ଷା କରେ |
  • ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ (Nucleus) ଏହା ଏକ ମେମ୍ବ୍ରେନ୍ ବନ୍ଧା ଅର୍ଗାନେଲ୍, ଆକୃତିର ଗୋଲାକାର | କୋଷର ଅଧିକାଂଶ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ | ଏକ ପ୍ରାଣୀରେ ଥିବା ସମସ୍ତ କୋଷଗୁଡ଼ିକରେ ଏହାର ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସରେ ଗୋଟିଏ ଜିନ୍ ଅଛି | ଜେନେଟିକ୍ ସାମଗ୍ରୀ DNA ପ୍ରୋଟିନ୍ ଗଠନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ |
  • ନ୍ୟୁକ୍ଲିଅଲ୍ (Nucleolus) ଏହା ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସରେ ଅନ୍ଧାରରେ ଦାଗଯୁକ୍ତ, ଏହା ପ୍ରୋଟିନ୍ ଗଠନ ଏବଂ RNA ସିନ୍ଥେସିସରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ |
  • ଆଣବିକ (Nuclear membrane)  : ଏହା ହେଉଛି ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସକୁ ଘେରି ରହିଥିବା ପୋରସ୍ ଡବଲ୍ ମେମ୍ବ୍ରେନ୍ ସ୍ତର | ଏହା ପଦାର୍ଥଗୁଡିକର ଗତି କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଏ ଏବଂ ଇଉକାରିଓଟିକ୍ କୋଷର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଗୁଣ |
  • ନ୍ୟୁକ୍ଲିଓପ୍ଲାଜମ୍ (Nucleoplasm)  : ଏହା ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ଭିତରେ ଥିବା ଅର୍ଦ୍ଧ-ତରଳ ପଦାର୍ଥ, ଏଥିରେ ଜେନେଟିକ୍ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ନ୍ୟୁକ୍ଲିଅଲ୍ ଥାଏ |
  • ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆ (Mitochondria) : ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆ କୋଷର ସବୁଠାରୁ ବଡ ଅଙ୍ଗ ଏବଂ ଏହା ‘କୋଷର ଶକ୍ତି ଘର’ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା | ଏହା ଏକ ଗୋଲାକାର ବା ବାଡ଼ି ଆକୃତିର ଅର୍ଗାନେଲସ୍ ଏବଂ ଏହା ଏକ ଡବଲ୍ ମେମ୍ବ୍ରେନ୍ ଦ୍ୱାରା ଆବଦ୍ଧ | କୋଷ ପାଇଁ ଗ୍ଲୁକୋଜକୁ ଉଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ଅଣୁ (ଏଟିପି) ରେ ରୂପାନ୍ତର କରିବାରେ ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆ ସାହାଯ୍ୟ କରେ |
  • ରାଇବୋସୋମ୍ (Ribosomes)  : ଏଣ୍ଡୋପ୍ଲାଜାମିକ୍ ରେଟିକୁଲମ୍ ରେ ରାଇବୋସୋମ୍ ମିଳିଥାଏ | ଏକତ୍ର ସେମାନେ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମା ଅନୁଯାୟୀ କୋଷ ପାଇଁ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଉତ୍ପାଦନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି |
  • ଲାଇସୋସୋମ୍ ( Lysosomes) : ଲାଇସୋସୋମଗୁଡିକ ମେମ୍ବ୍ରେନ୍ ବନ୍ଧା ଅର୍ଗାନେଲସ୍, ସେଗୁଡ଼ିକରେ ହଜମକାରୀ ଏନଜାଇମ୍ ଥାଏ | ସେମାନେ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁକୁ ଭାଙ୍ଗି କୋଷକୁ ଡିଟକ୍ସାଇଫ୍ କରନ୍ତି |
  • ସେଣ୍ଟ୍ରୋସୋମ୍ (Centrosome) : ଏହା ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ଛୋଟ ଶରୀର | ସେଣ୍ଟ୍ରୋସୋଲରେ ସେଣ୍ଟ୍ରିଓଲ୍ ତିଆରି କରାଯାଏ | ସେଲ୍ ବିଭାଜନ ସମୟରେ ସେଣ୍ଟ୍ରୋମେର ମାଇକ୍ରୋ-ଟ୍ୟୁବଲ୍ସର ସମାବେଶ ଆୟୋଜନ କରେ |
  • ଏଣ୍ଡୋପ୍ଲାଜାମିକ୍ ରେଟିକୁଲମ୍ ( Endoplasmic reticulum) : ଏହା ପରସ୍ପର ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ମେମ୍ବ୍ରେନ୍ ଟନେଲଗୁଡିକର ଏକ ବଡ଼ ନେଟୱାର୍କ | ଏହା ଉଭୟକୁ ନେଇ ଗଠିତ | ରୁଗ୍ ଏଣ୍ଡୋପ୍ଲାଜାମିକ୍ ରେଟିକୁଲମ୍ ଏବଂ ସୁଗମ ଏଣ୍ଡୋପ୍ଲାଜାମିକ୍ ରେଟିକୁଲମ୍ | ରୁଗ୍ ଏଣ୍ଡୋପ୍ଲାଜାମିକ୍ ରେଟିକୁଲମ୍ ରିବୋସୋମ୍ ସହିତ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇଛି ତେଣୁ ରୁଗ୍ ଦେଖାଯାଏ | ସେମାନେ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ଏବଂ କୋଷକୁ ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିବା ପ୍ରୋଟିନ୍ ତିଆରି କରନ୍ତି | ସୁଗମ ଏଣ୍ଡୋପ୍ଲାଜାମିକ୍ ରେଟିକୁଲମ୍ ବାହ୍ୟ ଆଣବିକ  ସହିତ ନିରନ୍ତର | ଏହା କୋଷ ମାଧ୍ୟମରେ ପଦାର୍ଥ ପରିବହନ କରିଥାଏ ଏବଂ ଲିପିଡ ଏବଂ ମେମ୍ବ୍ରାନ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ହଜମ କରିଥାଏ |
  • ଗୋଲ୍ଗୀ ଉପକରଣ ( Golgi apparatus) ସେଗୁଡ଼ିକ ମେମ୍ବ୍ରେନ୍ ବନ୍ଧା ଥଳିଗୁଡ଼ିକର ଚଟାଣ ଷ୍ଟାକ୍ | ସେମାନେ ପ୍ୟାକେଜିଂ ୟୁନିଟ୍ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଏଣ୍ଡୋପ୍ଲାଜାମିକ୍ ରେଟିକୁଲମ୍ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଗୁଡିକ ଭେସିକଲ୍ସ ନାମକ ଛୋଟ ମେମ୍ବ୍ରେନ୍ ଥଳିରେ ପ୍ୟାକ୍ କରାଯାଇଥାଏ |
  • ଭାକୁଲସ ( Vacuoles): ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଏବଂ ପାଣିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଛୋଟ ମେମ୍ବ୍ରେନ୍ ବନ୍ଧା ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ | ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷଗୁଡ଼ିକରେ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ଗୁପ୍ତ, ନିର୍ଗମନ ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ |
  • କ୍ଲୋରୋପ୍ଲାଷ୍ଟସ୍ (Chloroplasts) : ଏହା କ୍ଲୋରୋଫିଲ୍ ଧାରଣ କରିଥିବା ଏକ ବିସ୍ତାରିତ କିମ୍ବା ଡିସ୍କ ଆକୃତିର ଅର୍ଗାନେଲ୍ | ଏହା ଏକ ଉଦ୍ଭିଦ କକ୍ଷରେ ଫଟୋସ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ | ସବୁଜ ରଙ୍ଗର କ୍ଲୋରୋଫିଲ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣରୁ ଶକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରେ |
  • ସାଇଟୋସ୍କେଲେଟନ୍ (Cytoskeleton) : ଏହା ମାଇକ୍ରୋ ଟ୍ୟୁବଲ୍ ଏବଂ ମାଇକ୍ରୋ ଫିଲାମେଣ୍ଟରେ ଗଠିତ ତନ୍ତୁର ଏକ ନେଟୱାର୍କ | ସେମାନେ ଆକୃତିର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ କରନ୍ତି ଏବଂ କକ୍ଷକୁ ସମର୍ଥନ କରନ୍ତି |
  • ପ୍ଲାଜାମୋଡମାଟା ( Plasmodesmata) ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ମାଇକ୍ରୋସ୍କୋପିକ୍ ଚ୍ୟାନେଲ ଯାହା ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷଗୁଡ଼ିକର କୋଷ କାନ୍ଥକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରିବହନ ଏବଂ ଯୋଗାଯୋଗକୁ ସକ୍ଷମ କରିଥାଏ |
  • ପ୍ଲାଷ୍ଟିଡ୍ ( Plastids):  ପ୍ଲାଷ୍ଟିଡ୍ ହେଉଛି ଷ୍ଟୋରେଜ୍ ଅର୍ଗାନେଲ୍ | ଫ୍ୟାଟି ଏସିଡ୍ ଏବଂ ଟେରପେନସ୍ ର ସିନ୍ଥେସିସ୍ ପାଇଁ ସେମାନେ ଷ୍ଟାର୍ ଭଳି ଉତ୍ପାଦ ଗଚ୍ଛିତ କରନ୍ତି |

NO COMMENTS

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here